Öşür mü Zekât mı? Çiftçi Hangisini, Ne Zaman Verir?
Tarladan kaldırılan üründen öşür, paradan ve altından zekât verilir. Diyanet ölçüsüyle öşür oranı, nisap ve hasat sonrası satılan ürünün zekâtı örneklerle.
Kısa cevap: Tarladan, bahçeden veya seradan kaldırılan ürünün zekâtına öşür denir ve hasatta verilir. Oranı Diyanet’e göre masrafsız yetişen üründe onda bir, sulama, gübre ve ilaç masrafıyla yetişen üründe yirmide birdir. Ürün satılıp paraya dönüşünce artık öşür değil, nakit üzerinden kırkta bir zekât hesabına girer.
Öşür ile Zekât Arasındaki Fark
| Öşür | Zekât | |
|---|---|---|
| Neye verilir? | Topraktan çıkan ürüne (tahıl, sebze, meyve, fındık) | Para, altın, döviz, ticaret malı |
| Oran | 1/10 veya 1/20 | 1/40 (%2,5) |
| Zamanı | Hasat edildiğinde | Nisaba ulaşan mal üzerinden bir yıl geçince |
| Nisap | Buğdayda 653 kg (beş vesk) | 80,18 gram altın değeri |
Öşürde “üzerinden bir yıl geçme” şartı yoktur. Yılda iki ürün alınan tarladan her hasatta ayrı öşür verilir.
Örnek: 3.000 kg Fındık
Fındık bahçeleri çoğunlukla yağmurla beslenir ama gübre ve ilaç masrafı yapılır. Diyanet’in Din İşleri Yüksek Kurulu, doğrudan üretime yönelik masrafla yetişen üründe yirmide bir oranını esas alır:
- 3.000 kg × 1/20 = 150 kg öşür
- Hiç masraf yapılmadan yetişmiş olsaydı: 3.000 kg × 1/10 = 300 kg
İkinci bir yol olarak masraflar (sulama, gübre, ilaç, mazot, kira) ürünün değerinden düşülür ve kalan üründen onda bir verilir. Hangi yol sizin için uygunsa Öşür Hesaplama aracında ilgili seçeneği işaretleyip kilo ve TL karşılığını görebilirsiniz. Fındığı satarken alacağınız tutarı Fındık Randımanı Hesaplama ile hesaplayabilirsiniz.
Ürünü Satınca Zekât Gerekir mi?
Öşrü verilmiş ürün depoda bekledikçe yeniden öşre tabi olmaz. Satılıp paraya çevrildiğinde ise bu para, kişinin diğer nakit ve altın varlıklarıyla birlikte zekât hesabına katılır. Toplam varlık nisaba ulaşır ve üzerinden bir yıl geçerse kırkta biri zekât olarak verilir. Altın ve nakit için Zekat Hesaplama aracını, birikiminizdeki altının güncel TL değeri için Altın Hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Kiracı mı Verir, Tarla Sahibi mi?
Diyanet’in benimsediği çoğunluk görüşüne göre öşür tarlanın değil ürünün hakkıdır. Tarla kiraya verilmişse ürünü alan kiracı öşrü verir ve kira bedelini masraf olarak düşebilir. Ortakçılıkta (yarıcılık) tarla sahibi ile ortakçı, ürünü paylaştıkları oranda öşür verir.
Kaynaklar
- Din İşleri Yüksek Kurulu: Ürün elde etmek için yapılan masraflar öşür verilirken dikkate alınır mı?
- Din İşleri Yüksek Kurulu: Hangi tarım ürünlerinden öşür verilir?
- Diyanet, Zekât Sıkça Sorulanlar (Dinar Müftülüğü)
Son güncelleme: 14 Ekim 2026. Özel durumunuz için bulunduğunuz yerin müftülüğüne veya Alo 190 Diyanet hattına danışabilirsiniz.