Satılan Malın Maliyeti Hesaplama (SMM Formülü)
Dönem başı stok, alışlar ve dönem sonu stoku girin; satılan ticari mallar veya mamul maliyetini, brüt satış kârını ve faaliyet kârını hesaplayın.
Son güncelleme:
| Dönem başı stok | 30.000,00 TL |
| + Net alışlar | 250.000,00 TL |
| − Dönem sonu stok | 80.000,00 TL |
Formül, Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1) satışların maliyeti tablosundaki sıralamadır: dönem başı stok + dönem içi alışlar (veya üretim maliyeti) − dönem sonu stok. Dönem sonu stok sayımla bulunur (aralıklı envanter). Gelir tablosunda 620/621 hesaplarında gösterilir.
Kısa cevap: Satılan malın maliyeti Dönem başı stok + Dönem içi alışlar − Dönem sonu stok formülüyle bulunur. Dönem başında 30.000 TL’lik malı olan, dönem içinde 250.000 TL’lik mal alan ve dönem sonunda 80.000 TL’lik stoku kalan bir işletmenin satılan ticari mallar maliyeti 200.000 TL’dir.
Satılan Malın Maliyeti Formülü
Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’ndeki (Sıra No: 1) satışların maliyeti tablosu iki ayrı hesap verir:
Ticari mal (alıp satan işletme): Satılan ticari mallar maliyeti = Dönem başı ticari mal stoku + Dönem içi alışlar − Dönem sonu ticari mal stoku
Mamul (üreten işletme): Satılan mamul maliyeti = Dönem başı mamul stoku + Dönemin üretim maliyeti − Dönem sonu mamul stoku
Alışlara malın nakliye ve sigorta gibi alış giderleri eklenir, alış iadeleri ve iskontolar düşülür; buna net alışlar denir. Dönem sonu stok, yıl sonunda yapılan sayımla (envanter) bulunur.
Örnek: Ticari Mal
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Dönem başı stok | 30.000,00 TL |
| + Dönem içi alışlar | 250.000,00 TL |
| = Satışa hazır mallar | 280.000,00 TL |
| − Dönem sonu stok | 80.000,00 TL |
| = Satılan ticari mallar maliyeti | 200.000,00 TL |
Aynı işletme 5.000 TL nakliye gideri ödemiş ve 15.000 TL’lik malı iade etmişse net alışlar 240.000 TL, satılan malın maliyeti 190.000 TL olur.
Brüt Satış Kârı ve Faaliyet Kârı
- Brüt satış kârı = Net satışlar − Satılan malın maliyeti
- Faaliyet kârı = Brüt satış kârı − Faaliyet giderleri
Örnekte net satışlar 400.000 TL ise brüt satış kârı 200.000 TL, brüt kâr marjı %50 olur. Pazarlama ve genel yönetim giderleri toplamı 60.000 TL ise faaliyet kârı 140.000 TL’dir.
Üreten bir işletmede dönem başı mamul stoku 40.000 TL, üretim maliyeti 500.000 TL, dönem sonu mamul stoku 60.000 TL ise satılan mamul maliyeti 480.000 TL’dir. Net satışlar 700.000 TL ise brüt satış kârı 220.000 TL, brüt kâr marjı %31,4 olur.
Resmî kaynak:
Net satışları bulmak için Net Satış Hesaplama, satış fiyatı ve kâr marjı için Kâr Oranı Hesaplama, zarar etmemek için gereken satış adedi için Başabaş Noktası Hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Son güncelleme: 14 Ekim 2026
Sıkça Sorulan Sorular
Satılan malın maliyeti hangi hesapta izlenir?
Tekdüzen hesap planında satılan mamuller maliyeti 620, satılan ticari mallar maliyeti 621, satılan hizmet maliyeti 622 numaralı hesaplarda izlenir. Bu hesaplar gelir tablosunda “Satışların Maliyeti” başlığı altında, brüt satıştan önce düşülür.
Dönem sonu stok neden çıkarılır?
Dönem başı stok ile alışların toplamı, o dönemde satılabilecek malların tamamıdır. Dönem sonunda depoda kalan mal satılmamıştır; bu yüzden maliyetten çıkarılır ve bir sonraki dönemin başlangıç stoku olur.
Sürekli envanterde de bu formül kullanılır mı?
Sürekli envanter yönteminde her satışta malın maliyeti anında 621 hesabına aktarılır, dönem sonunda ayrıca formülle hesap gerekmez. Formül, maliyetin dönem sonunda toplu bulunduğu aralıklı envanter yönteminde kullanılır; iki yöntemin sonucu sayım farkları dışında aynıdır.