Serbest Meslek Makbuzu Hesaplama

Serbest Meslek Makbuzu (SMM) Nedir?

Serbest meslek erbabı olan veya kendi adına ticari faaliyette bulunan kişilerin (avukat, mimar, mühendis, doktor, danışman vb.) verdikleri hizmet karşılığında tahsil ettikleri ücreti belgelendirdikleri resmi evraka Serbest Meslek Makbuzu denir. Bu belge fatura ile eşdeğer özellik taşır ancak gelir kalemleri hesaplanırken özellikleri farklıdır.

SMM’de Stopaj ve KDV Oranları (2026)

Bir SMM düzenlerken iki temel parametre vardır: Stopaj (Gelir Vergisi Tevkifatı) ve KDV (Katma Değer Vergisi). Türkiye’de genelgeçer hizmetler için standart KDV oranı %20’dir. (Bazı sektörler / sağlık, eğitim için veya farklı teşvik durumlarında düşük veya sıfır oranlar istisnai uygulanabilir.) Yurt içinde verilen hizmetlerde şirketlere (vergi mükelleflerine) kesilen makbuzlarda yasal stopaj oranı %20 olarak alınır.

Hesaplama Türleri Nelerdir?

Araç üzerinde 3 farklı senaryoya göre anında makbuzu düzenleyebilirsiniz:

Brütten Nete Hesaplama: Müşterinize vereceğiniz Brüt Hizmet Bedeli üzerinden gider. Brüt bedel üzerinden %20 stopaj kesilir ve brüt bedele %20 KDV eklenir. Size ödenecek tutar = (Brüt - Stopaj) + KDV şeklinde çıkar.
Netten Brüte Hesaplama: Sözleşmenizde Elinize Geçecek Net Tutar belirlendiyse kullanılır. Bu net rakamdan yola çıkarak önce gizli brüt tutar bulunur. Daha sonra üzerinden KDV ile tahsilatınız belgelenir.
Tahsilattan Brüte (Müşteri Bütçesi üzerinden): Çoğu zaman küçük müşteriler doğrudan verilecek nihai parayı (Cebinden Çıkacak Toplamı / Tahsil Edilen) belirler. Müşterinin size attığı toplam bütçe üzerinden makbuzda yazılması gereken kdv, net, stopaj dökümünü listeler.

Stopajın Önemi

Aylık / 3 aylık muhtasar beyannamelerinizde müşterinizin sizden kesmiş olduğu (tevkif ettiği) stopajlar peşin ödenmiş vergi sayılır. Yıl sonu kendi Gelir vergisinden bu rakamlar düşülebilir yapıda tasarlanmıştır. Bu yüzden size makbuzla iş yaptıran firmalar, sizin adınıza vergi ödediklerini kanıtlamak zorundadırlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Serbest meslek makbuzunda stopaj oranı kaçtır?

Yurt içinde vergi mükellefi firmalara kesilen serbest meslek makbuzlarında 2026 yılı itibarıyla stopaj oranı %20’dir (Gelir Vergisi Kanunu Md. 94). Gerçek kişilere (şahsa) kesilen makbuzlarda stopaj yapılmaz; KDV yine hesaplanır.

Serbest meslek makbuzunda KDV oranı kaçtır?

Standart hizmetlerde KDV %20’dir. Doktor, diş hekimi ve veteriner hizmetleri gibi bazı mesleklerde KDV istisnası veya %8 indirimli oran uygulanabilir. Kesin oran için faaliyetinizin kapsamını ve bağlı olduğunuz vergi dairesini kontrol edin.

Brüt tutar üzerinden stopaj nasıl hesaplanır?

Örnek: brüt 10.000 TL hizmet bedeli → stopaj = 10.000 × %20 = 2.000 TL, KDV = 10.000 × %20 = 2.000 TL. Müşteriden tahsil edilecek toplam = 10.000 − 2.000 + 2.000 = 10.000 TL. KDV dahil tahsilatınız brüt + KDV olur; stopajı siz değil müşteriniz vergi dairesine yatırır.

Stopajı kim öder ve kim yatırır?

Stopaj, müşteri (hizmeti alan) tarafından kesilir ve kendi muhtasar beyannamesiyle vergi dairesine yatırılır. Bu tutar sizin peşin ödenmiş gelir verginizdir; yıl sonu gelir vergisi beyannamesinde mahsup edilir.

Serbest meslek kazancımda gider düşebilir miyim?

Evet. Serbest meslek kazancınızda iki yöntemden birini seçersiniz: gerçek gider yöntemi (mesleki giderlerinizi belgeleyerek düşersiniz) veya %25 götürü gider yöntemi (kazancınızın %25’ini gider kabul edersiniz). Götürü gider yöntemi belgesiz ve pratiktir.