Kolesterol Hesaplama: LDL ve Total Kolesterol (Friedewald)
Total kolesterol, HDL ve trigliserit değerlerinizle LDL'yi hesaplayın ya da LDL'den total kolesterolü bulun. Normal değerler tablosu, non-HDL ve oranlar.
Son güncelleme:
| Total kolesterol | 210 mg/dL | Sınırda yüksek |
| LDL ("kötü") | 130 mg/dL | Sınırda yüksek |
| HDL ("iyi") | 48 mg/dL | Normal |
| Trigliserit | 160 mg/dL | Sınırda yüksek |
| Non-HDL kolesterolTotal − HDL | 162 mg/dL | Sınırda yüksek |
| Total / HDL oranı | 4,4 | Kabul edilebilir |
Sınıflama yetişkinler için genel referans aralıklarıdır (NCEP ATP III). Hedef değerler kalp hastalığı, diyabet gibi risklere göre değişir; sonuçlarınızı doktorunuzla değerlendirin.
Kısa cevap: Total kolesterol, LDL + HDL + trigliserit ÷ 5 formülüyle hesaplanır (Friedewald, mg/dL). Tersinden LDL = Total − HDL − Trigliserit ÷ 5. Örneğin total 210, HDL 48, trigliserit 160 mg/dL ise LDL = 210 − 48 − 32 = 130 mg/dL olur. Formül trigliserit 400 mg/dL’nin altındayken geçerlidir.
Total Kolesterol Nasıl Hesaplanır?
Kanda kolesterol farklı taşıyıcılarla dolaşır. Total kolesterol bunların toplamıdır:
Total kolesterol = LDL + HDL + VLDL
VLDL doğrudan ölçülmediği için trigliseritin beşte biri olarak tahmin edilir (mg/dL biriminde). Bu yaklaşım Friedewald formülü olarak bilinir:
- Total = LDL + HDL + TG ÷ 5
- LDL = Total − HDL − TG ÷ 5
mmol/L biriminde VLDL ≈ TG ÷ 2,2 alınır. Hesaplayıcı iki birimle de çalışır; dönüşüm için kolesterolde 1 mmol/L = 38,67 mg/dL, trigliseritte 1 mmol/L = 88,57 mg/dL kullanılır.
Kolesterol Normal Değerleri (Yetişkin)
| Değer | İdeal / normal | Sınırda | Yüksek |
|---|---|---|---|
| Total kolesterol | < 200 mg/dL | 200-239 | ≥ 240 |
| LDL (“kötü”) | < 100 (100-129 ideale yakın) | 130-159 | 160-189 yüksek, ≥ 190 çok yüksek |
| HDL (“iyi”) | ≥ 60 koruyucu, 40-59 normal | — | < 40 düşük (risk) |
| Trigliserit | < 150 mg/dL | 150-199 | 200-499 yüksek, ≥ 500 çok yüksek |
| Non-HDL | < 130 mg/dL | 160-189 | ≥ 190 |
Kaynak: ABD Ulusal Kolesterol Eğitim Programı (NCEP ATP III) erişkin sınıflaması. Kalp hastalığı, diyabet veya yüksek risk taşıyanlarda doktorlar daha düşük LDL hedefleri (ör. < 70 veya < 55 mg/dL) belirleyebilir.
Non-HDL Kolesterol ve Oranlar
- Non-HDL = Total − HDL. LDL dahil tüm “aterojenik” kolesterolü kapsar ve açlık gerektirmez; trigliserit yüksek olduğunda LDL’den daha iyi bir risk göstergesi kabul edilir.
- Total / HDL oranı: 5’in altı kabul edilebilir, 3,5’in altı ideal kabul edilir.
- Trigliserit / HDL oranı: Yüksek değerler insülin direnciyle ilişkilendirilir.
Friedewald Formülü Ne Zaman Yanıltır?
- Trigliserit 400 mg/dL ve üzerindeyse formül kullanılamaz; LDL’nin laboratuvarda doğrudan ölçülmesi gerekir.
- Açlık olmadan alınan kanda trigliserit yükselebileceği için hesaplanan LDL düşük çıkabilir.
- LDL çok düşükse (ör. 70 mg/dL altı) ve trigliserit yüksekse hata payı artar; bazı laboratuvarlar Martin-Hopkins veya Sampson formülünü kullanır.
Kolesterolü Etkileyen Faktörler
Doymuş ve trans yağlardan zengin beslenme, hareketsizlik, fazla kilo, sigara ve genetik yatkınlık LDL’yi yükseltebilir. Düzenli egzersiz ve kilo kontrolü HDL’yi artırıp trigliseriti düşürmeye yardımcı olur. Kilonuzun sağlıklı aralıkta olup olmadığını İdeal Kilo Hesaplama ile, günlük enerji ihtiyacınızı Bazal Metabolizma Hızı Hesaplama ile görebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
LDL 130 yüksek mi?
130-159 mg/dL aralığı “sınırda yüksek” kabul edilir. Risk faktörü olmayan biri için yaşam tarzı değişikliği önerilirken, kalp hastalığı olanlarda hedef çok daha düşüktür.
Total kolesterol 200 ise normal mi?
200 mg/dL’nin altı istenen düzeydir; 200-239 sınırda yüksektir. Total kolesterolü HDL ve LDL ile birlikte değerlendirmek gerekir: yüksek HDL total kolesterolü yükseltse de koruyucudur.
Kolesterol testi için aç olmak gerekir mi?
Total kolesterol ve HDL için açlık şart değildir, ancak trigliserit yemeklerden etkilendiği için Friedewald ile LDL hesaplanacaksa genellikle 9-12 saat açlık istenir.
Bu hesaplayıcı bilgilendirme amaçlıdır, tanı veya tedavi yerine geçmez. Tahlil sonuçlarınızı doktorunuzla değerlendirin.